Đồng chí Nguyễn Ái Quốc (Tống Văn Sơ) trong thời gian bị giam giữ tại nhà ngục Hương Cảng (năm 1931).

BÁC HỒ TRONG TIM NGƯỜI TỬ TÙ

NGÔ BÁ CAO

Ngày 29 tháng 12 năm 1959, Tòa án quân sự đặc biệt của Mỹ nguy xử tôi án tử hình theo luật 10/59. Lãnh án tử, tôi biết cái chết kề bên nhưng nghe lòng bình thản lạ thường. Chỉ ân hận rằng vĩnh biệt bạn bè, người thân hơi sớm và không còn hy vọng được gặp Bác Hồ.

Những ngày nằm ở khám chờ ra pháp trường, tôi dọn lòng nghĩ đến Bác, tự kiểm điểm, động viên mình theo lời Bác dạy. Những vần thơ viết trong tù thực sự đã trở thành sức mạnh trong tôi:

…Mặc án tử hình giặc buộc con

Nhưng lời Bác dặn vẫn đương còn.

Con thề, mãi mãi luôn ghi nhớ,

Dẫu chết, không sờn dạ sắt son.

Tôi đã chuẩn bị cho mình một cái chết thật đẹp, thật xứng đáng với lý tưởng của Bác:

…Đã sẳn rồi một thái độ hiên ngang

Sẽ anh dũng bước lên đài gươm máy

Đầu sắp rơi, miệng vẫn còn hô mãi:

Nước Việt Nam thống nhất muôn năm !

Đảng Cộng sản anh dũng muôn năm !

Hồ Chú tịch, Người sống mãi muôn năm !

Vì bị sức ép đấu tranh của đồng bào cả nước và nhân dân tiến bộ trên thế giới, hai lần giặc mang tôi đi chém, hai lần phải đình. Sau đó, án tử hình bị hủy chuyển thành án tù chung thân, đày ra Côn Đảo. Suốt 15 năm cấm cố tại tù Côn Đảo, tôi cùng bạn bè, đồng chí tiếp tục đấu tranh để giữ tròn khí tiết. Vũ khí đấu tranh của chúng tôi, sức mạnh của chúng tôi là hình ảnh Bác Hồ trong trái tim.

Ngày 27 tháng 01 năm 1961, tôi bị đưa đến Côn Đảo. Tại đây, chúng giam tù tử hình vào khu "tu dưỡng" (trại II, banh I) chia thành 3 loại. Loại III là tử tù cộng sản, được xem là nguy hiểm nhất cần phải khu biệt để dễ trị. Như thế, anh em tù cộng sản chúng tôi được dịp sinh hoạt chung, có tổ chức, học tập kinh nghiệm đấu tranh của các anh em đi trước.

Lần ấy, nhân ngày Ngô Đình Diệm tái đắc cử, bọn quản ngục liên hoan và muốn cả tù nhân Côn Đảo cũng phải suy tôn Diệm. Chúng mang bánh mì đến phát. Lao tù tử hình không ai chịu ăn. Tên trưởng trại đến dặn trước: Trưởng quản đốc sắp vào thăm khu " tu dưỡng". Ngài đến, tất cả phải cung kính, hô to khẩu hiệu: "ủng hộ tổng thống Ngô Đình Diệm!"

Đây là hiện tượng bất thường. Lâu nay, tù tử hình bị cấm cố, chưa hề bị bắt buộc phải hô khẩu hiệu. Việc hô khẩu hiệu theo ý quản trại chỉ có bên tù thường phạm. Một cuộc hội ý chớp nhoáng để bàn cách đối phó. Anh em đều kiên quyết chống lại, không suy tôn Diệm, nêu cao ý chí ủng hộ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tên Thể (thiếu tá Tỉnh trưởng Côn Sơn, ác ôn khét tiếng) cùng lũ tay chân, bước vào phòng 2. Tất cả tù cộng sản ngồi im, giương mắt nhìn Thể, chẳng có biểu hiện gì tỏ vẻ kính sợ. Một tên hùng hổ xông đến buộc tất cả phải đứng dậy hô khẩu hiệu. Chẳng ai nhúc nhích. Thể tức giận bỏ ra ngoài. Cả bọn thuộc hạ chạy theo. Chắc là Thể hội ý với bọn chúng cách trừng phạt cho nên chỉ nửa giờ sau , chúng quay lại đằng đằng sát khí. Một tên quản trại chỉ vào tôi:

- Thưa thiếu tá Tỉnh trưởng, đây là tên cầm đầu. Hắn là Tỉnh trưởng Việt cộng Thủ - Biên. Ở đây tù cộng sản đều phục tùng nó hết.

Tôi biết cuộc chiến đấu bắt đâu, liếc mắt nhìn anh em để khẳng định lòng tin. Tên Thể bước đến túm ngực áo tôi:

- Mày tên gì ?

- Ngô Quang Thanh.

- Tên thật kia ?

- Ngô Bá Cao.

- Tại sao mày không chào tao hả ?

- Chào theo kiểu lịch sự thì có thể, nhưng chúng tôi không thể theo lời các ông bắt buộc. ,

- Mày là tù, tao bắt mày làm gì chẳng được ?

- Tôi không thể ủng hộ kẻ đã ra lệnh xử tử chúng tôi và đả đảo người Cha kính yêu của mình.

- Bây giờ, tao ra lệnh, mày phải hô " Đả đảo Hồ Chí Minh".

- Bác Hồ là người tôi nguyện suốt đời noi theo, làm sao có thể đả đảo Người cho được?

Tên Thề vung nắm đấm vào mặt tôi. Cuộc đấu khẩu được thay bằng trận đòn điên cuồng. Hắn đấm đá quát nạt cho đến khi mệt lử. Tôi im lặng cố chịu đựng Máu tươi trong miệng trào ra mằn mặn. Sau một lúc thở hồng hộc, tên Thể lại túm tôi dằn giọng:

- Tại sao mày lại im lặng hả ? Hô đả đảo đi.

Tôi biết mình đang chiến trường, Thể đã thất bại. Tiếp theo là những mũi gịày đá vào hông, vào ngực. Tôi ngã ra sàn, bất động. Tên Thể tức tối ra lệnh:

- Giam thằng Tỉnh trưởng Việt cộng này xuống hầm đá. Còng tất cả các thằng tù cộng sản này lại, đánh từng thằng cho đến khi chịu hô khẩu hiệu mớí thôi.

Thế là tôi bị biệt giam ở hầm đá. Suốt ngày bị còng tay, khớp miệng, dội nước cho đến kiệt sức. Các anh em khác cũng bị còng, bị đánh đập; hành hạ liên tục. Song, chẳng ai hé môi làm theo ý chúng. Một tháng sau, thấy chẳng thể làm gì thêm được, chúng ra lệnh xả còng, cho sinh hoạt lại bình thường. Vậy là, một lần nữa, giặc thua cuộc. Chẳng ai có thể tách rời hình ảnh Hớ Chủ tịch khỏi con tim của những người tử tù chúng tôi.

Cho đến một ngày đầu tháng 9 năm 1969...

Chúng tôi hoàn toàn bị cách ly với các nguồn tin bên ngoài. Điều gì nghe được đều phải bình tĩnh, kiểm tra lại. Thường thường, giặc hay đưa tin: khi thì đồng chí Lê Duẩn mất, khi thì đồng chí Phạm Văn Đồng, Trường Chinh mất... mục đích để lung lạc tinh thần anh chị em chúng tôi.

Ngày Bác ra đi, chúng tôi bị cầm cố, biệt lập. Tin từ ngoài cho biết: Bác đã mất rồi ! Tin sét đánh. Thật hay giả ? Sao địch vẫn im lìm, tuyệt nhiên không có một thông báo nào ? Anh em rất lo lắng, băn khoăn. Một số cho rằng Bác chưa mất, vì nếu thật thì giặc đã ồn ào tung tin. Số đông nhận định: Có thể Bác đã mất thật mà địch không dám loan tin vì chúng biết rõ tình cảm của người tù với Bác rất sâu nặng. Sau cùng, anh em nhất trí: Tổ chức để tang và cử hành lễ truy điệu Bác.

Việc chuẩn bị diễn ra âm thầm, qua mất bọn quản trại.

Sáng hôm sau, đúng 6 giờ, tiếng kẻng bình thường trở thành trang nghiêm. Anh em nhất tề đứng dậy. Trên ngực áo mỗi người một mảnh băng tang nhức nhối. Khi cúi đầu tưởng niệm, mọi người đều nức nở thương nhớ Bác. Tên Xo Xem, tù thường án người Khơme mật báo cho giặc để lập công. Một giờ sau, an ninh gọi chúng tôi đến hỏi. Anh em người thì nói giỗ cha, kẻ nói giỗ ông. Mấy tên an ninh biết cả nhưng chỉ đe dọa rồi cho về. Chúng tôi hiểu, giặc chẳng dám dụng đến hình ảnh thiêng liêng của chúng tôi.

Bác mất, một nỗi đau hơn mọi nỗi đau trong con tim người tử tù. Đó là tổn thất lớn trong cuộc đấu tranh không cân sức với kẻ thù. Nhưng, những năm tháng tiếp theo ở lao cấm cố, Bác vẫn là niềm tin, là sức mạnh luôn sôi động trong những trái tim bất khuất.

HUỲNH VĂN TỚI ghi.