Chủ Tịch Hồ Chí Minh đến thăm và chúc tết anh chị em cán bộ Miền Nam tại ủy Ban Thống Nhất của Chính phủ nhân dịp tết nguyên đán Giáp Thìn (17/01/1964). 

KHÔNG ĂN CƠM HAI NỒI, KHÔNG Ở HAI LÒNG,

MÃI MÃI XỨNG ĐÁNG LÀ CON CHÁU CỦA BÁC HỒ

TRẦN QUẾ CHI (*)

Cùng với một số dân tộc anh em khác như Sê Tiêng, Châu Mạ, đồng bào dân tộc Châu Ro là một trong những nhóm cư dân sinh sống lâu đời nhất trên đất Đồng Nai. Hàng trăm năm trước đây, sâu trong những cánh rừng nhiệt đới bạt ngàn của miền Đông Nam bộ trong đó có Xuân Lộc, Tân Phú, bên các khe suối nhỏ thấp thoáng ẩn hiện một vài buôn sóc của đồng bào dân tộc Châu Ro, cuộc sống hoang dã với những công cụ thô sơ kéo dài từ thế hệ này đến thế hệ khác. Nguồn sống chủ yếu của họ là săn bắn muông thú và hái lượm trái cây rừng. Khi nguồn này đã cạn, họ bắt đầu phát nông làm rẫy, tỉa lúa trồng ngô...

Đầu thế kỷ 20 với chủ trương khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, những tuyến đường sắt, đường bộ lần lượt được mở ra xuyên qua những khu rừng rậm vùng Xuân Lộc - Định Quán. Cuộc sống của đồng bào dân tộc Châu Ro từ bao đời gắn chặt với thiên nhiên, với núi rừng nay bắt đầu có sự biến động lớn. Bọn thực dân đưa lính đột nhập vào các buôn sóc bắt đồng bào đi xâu, phát nìng, đắp đường... lao dịch thật là nặng nề nhưng chỉ được trả công bằng một ít gạo, muối. Cuộc sống cùng khổ đau thương của đồng bào kéo dài từ năm này qua năm khác, từ thế hệ này qua thế hệ khác với biết bao tủi nhục, đắng cay. Đời của họ khác gì thân trâu ngựa và sẽ cứ thế tiếp diễn mãi nếu không được ánh sáng của Đảng soi đường dẫn lối.

Từ năm 1936, cùng với việc phát triển mạng lưới cơ sở Đảng ở các đồn điền cao su, các làng xã ở Xuân Lộc, các đồng chí đảng viên Cộng sản cũng bắt đầu thâm nhập gieo mầm cách mạng ở các buôn sóc đồng bào dân tộc Châu Ro.

Anh Điều Xiền, người thanh niên Châu Ro đầu tiên ở Võ Dõng (Xuân Lộc) được giác ngộ và trở thành đảng viên cộng sản. .

Từ đây, các buôn làng đồng bào dân tộc thiểu số là nơi nương náu của nhiêu chiến sĩ cách mạng để tránh sự khủng bố bắt bớ của giặc, nhất là những năm tháng ác liệt như sau Nam Kỳ khởi nghĩa (11-1940). Tháng 3 - 1941 được đồng bào dân tộc thiểu số ở Tà Lài (Tân Phú bây giờ) tận tình giúp đỡ bí mật che giấu, dẫn đường, chuẩn bị ghe xuồng, các đồng chí Trần Văn Giàu, Dương Quang Đông, Tô Ký... tổ chức vượt ngục về lại Sài Gòn tiếp tục hoạt động cách mạng, góp phần khôi phục Xứ ủy Nam Kỳ.

Cách mạng Tháng Tám thành công (8- 1945) cùng với các dân tộc anh em, đồng bào dân tộc Châu Ro từ nay đã thực sự đổi đời. Đồng chí Điều Xiển là một trong ba đại biểu tỉnh Biên Hòa được trúng cử vào Quốc hội khoá đâu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ( 1-1946).

Để bảo vệ độc lập tự dọ của Tổ quốc, bảo vệ núi rừng sông suối quê hương yêu dấu, ngay từ những ngày đầu Nam bộ kháng chiến, hơn 100 thanh niên dân tộc Châu Ro khắp các buôn sóc với cung tên, giáo mác đã hăng hái tiến về Sài Gòn tham gia đánh giặc Pháp trên các tuyến đường Cầu Bông, Bà Chiểu, Thị Nghè. Đầu năm 1946 thực dân Pháp tái chiếm Xuân Lộc. Kiên quyết không sống trong vòng kiềm toả của giặc, đông bào Châu Ro dắt díu nhau vào rừng tham gia kháng chiến. Dù máu chảy đầu rơi, đói cơm thiếu muối họ vẫn một lòng theo cách mạng đến cùng.

Cuối tháng 3 năm 1946, đồng chí Điểu Xiển trên đường ra Hà Nội họp Quốc hội khoá đầu tiên bị giặc Pháp bắt và đưa về Xuân Lộc. Biết anh là đại biểu Quốc hội, giặc dùng mọi thủ đoạn mua chuộc, dụ dỗ, hòng lung lạc tinh thần, lôi kéo anh hợp tác với chúng, để làm ngọn cờ tập hợp đồng bào Châu Ro. Không phản bội những người ruột thịt đã đặt trọn niềm tin vào chính bản thân mình, anh đã dũng cảm cự tuyệt. Không khuất phục được ý chí kiên cường của ngừi chiến sĩ cách mạng, giặc Pháp quay sang dùng cực hình tra tấn hết súc dã man, trói ghì anh đằng sau xe Jép kéo lê trên đường .

Thế nhưng:

Như ngọn núi Chứa Chan (1)

Vẫn cao đầu hiên ngang dưới nắng.

Vang trong tiếng suối, lời chim

Và trước họng súng bọn ác quỷ:

Anh vẫn đứng lặng im

Hiên ngang như ngọn núi

Nhìn lũ giặc căm thù sôi trong máu

Anh gầm lên tiếng thét vang rừng:

Không!... Không đầu Tây

Tao thề chết tại đây!

Hoảng hết trước khí phách của người cộng sản, chúng đã hèn hạ giết chết anh. Nhân dân Xuân Lộc đau thương vĩnh biệt người con thân yêu của mình:

Máu anh đỏ mãi ruộng vườn

Núi rừng Xuân Lộc nhớ thương đời đời

Sau buổi lễ truy điệu anh Điểu Xiển, đồng bào Châu Ro ở khu căn cứ Định Quán (Xuân Lộc) tổ chức lễ cắt máu ăn thề chuyển từ họ Điểu sang họ Hồ. Trong không khí thiêng liêng của buổi lễ, bà con siết chặt tay nhau, hứa với thần linh, với núi rừng sông suối nguyện trọn đời thủy chung với cách mạng, xứng đáng là con cháu của Bác Hồ kính yêu.

Cuối năm 1948, giặc Pháp tập trung quân do tên sĩ quan tình báo Hoa Rô khét tiếng gian ác chỉ huy đánh mạnh vào vùng kháng chiến ở Xuân Lộc. Chúng thực hiện chính sách 3 sạch: Đốt sạch, phá sạch, giết sạch, gây cho ta muôn vàn khó khăn. Có những trận càn liên tục một tuần lễ bọn địch đi nhổ từng gốc mì, tuốt từng gié lúa. Bất cứ thứ gì ăn được chúng đốt sạch, phá sạch. Nạn đói trầm trọng diễn ra. Củ mài, củ chụp, bột buông, lá rau rùng cũng không còn đủ nuôi cán bộ và đồng bào sống thoi thóp qua ngày. Hàng chục cụ già, em bé người Châu Ro chết đói hết sức thảm thương. Có người cắn đứt cả ngón tay nuốt sống để cầm hơi trong cơn hấp hối. Để cứu dân, Huyện ủy Xuân Lộc chủ trương vận động đồng bào tạm thời ra sinh sống ở vùng địch tạm chiếm một thời gian. Nhưng đồng bào vẫn kiên quyết không đi, họ vẫn son sắt lòi thề: Người Châu Ro không ăn cơm hai nồi, không ở hai lòng, chúng tôi sống chết chỉ theo Bác Hồ. Đáp ứng nguyện vọng thiết tha này của bà con, Tỉnh uỷ Biên Hòa chỉ đạo cho Huyện ủy Xuân Lộc đưa một số đồng bào về Hàn Dài (chiến khu Đ) lập xã Cộng Hoà. Một số khác đưa qua Bàu Lâm (Xuyên Mộc - Bà Rịa) đề sinh sống. Số còn lại đưa Võ Sa, Võ Đắc lập thành xã Tứ Hiệp. Từ đó cho đến khi cuộc kháng chiến 9 năm hoàn toàn thắng lợi, đồng bào Châu Ro luôn đóng cam cộng khổ một lòng một dạ trung thành với Đảng, với Bác Hồ kính yêu.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đồng bào Châu Ro vẫn giữ trọn lời nguyền năm ấy Trước những mưu mô, thủ đoạn tinh vi của kẻ thù, mặc dầu đói cơm thiếu muối họ vẫn kiên quyết không vào sống tập trung ở các khu dinh điền, các ấp chiến lược do Mỹ- Diệm dựng lên.

Đồng bào dân tộc ở Bù Cháp, Lý Lịch cùng rừng núi chiến khu Đ hết lòng ủng hộ, nuôi dưỡng cán bộ chiến sĩ miền Đông ngay từ những ngày đầu xây dựng lực lượng. Họ san sẻ với anh em tùng củ khoai, hạt muối, gắn bó với các cơ quan kháng chiến như một đại gia đình Các buôn sóc đỏng bào Châu Ro ở Hắc Dịch, Cẩm Mỹ, Bàu Lâm, Gia Canh, Tầm Bung, Võ Đắc... chính là những địa bàn căn cứ, là những chiếc nôi của các đơn vị võ trang cách mạng Biên Hòa, Bà Rịa trong suốt những năm dài kháng chiến.

Giặc Mỹ đã dùng hàng ngàn tấn bom đạn, chất độc hóa học hủy diệt núi rừng, đánh phá khốc liệt vào các vùng căn cứ, các buôn sóc của đồng bào. Tháng 7- 1967 bọn Úc gài mìn tàn sát dã man một lúc 39 người ở Bàu Non - Xuyên Mộc. Máu của hàng trăm con em đồng bào dân tộc đã đổ xuống khắp các cánh đồng, rừng núi Biên Hòa, Bà Rịa, nơi họ đã chôn chặt lời thề ước thiêng liêng trọn đời sắt son với cách mạng.

Bom đạn của giặc làm sao ngăn được lòng dân hướng về kháng chiến. Noi gương người chiến sĩ Cộng sản đầu tiên Điều Xiền, hàng trăm thanh niên Châu Ro một lòng theo Đảng cầm chắc tay súng đánh đuổi quân thù Họ đã chiến đấu kiên cường và nhiều anh em đã anh dũng ngă xuống, trong, số đó có người anh hùng du kích Điểu Cải (2) mà tên tuổi anh đã gắn liền với nhiều chiến công vang dội khắp núi rừng của quê hương Xuân Lộc - Định Quán thân yêu.

Trải qua muôn vàn gian khổ hy sinh, người Châu Ro vẫn bền gan tham gia kháng chiến cho đến ngày toàn thắng.

Dù " Vật đổi sao dời", lời thề xa, người dân Châu Ro vẫn "khắc cốt ghi xương". Họ nguyện mãi xứng đáng là con cháu của Bác Hồ - người Cha của toàn dân tộc.

Tháng  5- 1991

T. Q. C

(*) Trần Toản (bút danh khác).

 1. Những câu thơ trong bài viết trích từ bài thơ “Cái chết của anh Xiển" trong tập thơ “Bên dòng sông xanh" của nhà thơ chiến sĩ Huỳnh Văn Nghệ Ty Văn hóa Thông tin Sông Bé xuất bản lần thứ 1(tháng 7- 1982).

2. Điểu Cải, xã đội trưởng xã Túc Trưng, huyện Định Quán, chiến đấu rất dũng cảm và hy sinh. Anh được Quốc hội và Hội đồng Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.