Bác trên đài quan sát mặt trận Đông Khê 1950.

CÓ BÁC CÙNG CHIẾN ĐẤU

TRẦN QUANG TÂM (*)

 Sau đợt Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968, tiểu đoàn 445- tiểu đoàn địa phương Bà Rịa - Long Khánh được lệnh bám trụ hẳn ở Long Đất để đánh phá bình định.

Ở chiến trường điểm Long Đất, lực lượng cách mạng không chỉ đối đâu cùng quân ngụy và bộ máy tay sai ngụy quyễn mà còn đối đầu trực tiếp cùng quân viên chinh Mỹ và chư hầu úc.

Anh em thường bảo nhau: Đánh Mỹ không khó! Nói như vậy không có nghĩa là xem thường địch hay chủ quan. Mà đó là sự đúc kết bằng xương máu của lớp cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn từ khi quân Mỹ có mặt trên chiến trường địa phương. Nhưng với quân Úc ở chiến trường quả thật không đơn giản, chúng được huấn luyện tác chiến trong rừng núi, lại có kinh nghiệm chiến đấu với quân du kích Mã Lai. Hơn nữa quân Úc lại có thủ đoạn thâm độc sâu hiểm, khéo che dấu bộ mặt xâm lược với nhân dân địa phương thông qua công tác bình định nông thôn. Từ năm 1966, quân Úc núp dưới chiêu bài " quân chí nguyện" đưa có mặt tại Núi Đất (Bà Rịa) và triền khai ngay kế hoạch bình định ở vùng Long Đất song song với kế hoạch dồn dân lập ấp đời mới của ngụy quyền tay sai.

Quân Úc xây dựng trường học, trạm xá y tế, đào giếng có quạt gió hút nước cho dân sử dụng. Quân Úc phát cho học sinh từ quyển vở đến cây thước kẻ, cây bút chì. Thật tình mà nói, quân Úc chiến đấu ở Bà Rịa với việc làm "nhân đạo" nầy cũng giúp đỡ một phần vật chất cho dân địa phương.

Nhưng quân Úc cũng chính là người xây dựng hàng rào mìn M16 E3 ở Long Đất dài 11km, chia cắt dân với lực lượng cách mạng ở căn cứ Minh Đạm, làm hàng trăm hécta ruộng lúa của nhân dân bị bỏ hoang hóa. Hoạt động luồn kích đánh phá của quân Úc tiếp tay cho quân ngụy dồn hàng ngàn nông dân vào sống trong các khu tập trung, ấp đời mới, ra vào có kiểm soát nghiêm ngặt. Và chính quân Úc cũng là người nổ súng bắn vào con em chiến sĩ đồng bào đang cầm súng chiến đấu cho độc lập tự do của dân tộc.

Khu căn cứ Minh Đạm là một dãy núi dài ven bờ biển có tên Châu Long, Châu Viên nằm giữa con lộ 44 tiền và 44 hậu được mang tên hai đồng chí lãnh đạo huyện Long Đất đã hy sinh trong thời chín năm. Với địa phương, Minh Đạm không chỉ là khu căn cứ, mà còn là niềm tự hào, là biểu tượng của sự kiện trì bất khuất và quyết tâm kháng chiến. Do vậy triệt hạ Minh Đạm luôn là mục tiêu quan trọng của cả quân Mỹ, Úc ở địa phương. Hàng rào mìn M16F3 không có lập được căn cứ, không ngăn chặn được quân dân Long Đất trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968. Đau năm 1969, quân Úc thực hiện một chiến thuật mới. Chúng xây dựng 36 ụ ngâm bằng bê tông nửa nổi, nửa chìm dưới đất bao quanh 3 xã Đất Đỏ (Phước Thạnh, Phước Thọ, Phước Hòa Long) làm thành một tuyến phòng thủ ngăn chặn lực lượng cách mạng từ Minh Đạm vào và nhân dân từ các xã liên lạc với cách mạng. Mỗi ụ ngầm có nhiều lỗ châu mai cách nhau từ 100 đến 300 mét do một tiểu đội hoặc một bán đội canh giữ. Bên ngoài hệ thống ụ ngầm là dãy hàng rào gài mìn dày đặc và ngoài cùng là đường cho cơ giới cơ động yểm trợ.

Được hệ thống ụ ngầm bảo vệ vòng ngoài, quân Úc xoay vào bên trong làm nhiệm vụ bình định. Chúng sục vào làng xóm dùng dây căng thành từng ô rồi dùng cây chĩa sất xăm không chừa một tấc đất để tìm hầm bí mật.

Quân Úc không tơ hào gì của dân địa phương, nhưng hoạt động của chúng trực tiếp hoặc gián tiếp đẩy họ vào cuộc sống u tối, khó khăn trong không khí khủng bố bao trùm. Ruộng đất bỏ hoang. Ngụy quyền kiểm soát gạo trữ trong nhà dân đến từng lon. Tiểu đoàn 445 hàng tháng trời không có gạo ăn, hoặc nếu có cũng chỉ dành nấu cháo cho thương binh. Các đơn vị phải luân phiên đi đào củ mài, củ chụp, hái các loại rau rừng hoặc tìm củ thiên tuế về làm bột ăn thay cơm. Những cơn sốt rét rừng, phù thũng làm bệnh binh của đơn vị tăng lên, chiến sĩ còn khỏe da xanh xao, mắt thụt.

Tỉnh chỉ đạo cho đơn vị phải phá ngầm. Và thực tế chỉ có phá ụ ngầm mới mở thế cho phong trào nhân dân, nối tiếp liên lạc trong và ngoài, rút được lương thực. Hầu hết cơ quan tỉnh nhịn bớt phần ăn, nhường gạo cho bộ đội có sức chiến đấu.

Cuối tháng 8- 1969, tiểu đoàn cử một lực lượng tinh nhuệ nhất, trang bị hỏa lực mạnh (cả ĐKZ 75, B40, B41) lên đường quyết tâm đánh phá ụ ngầm. 12 giờ đêm, trinh sát cắt rào, vượt qua dẫy mìn rồi dùng bộc phá phá lớp rào bùng nhùng tạo cửa mở cho bộ binh xung phong.

Nhưng bộc phá vừa nổ thì hỏa lực địch từ các ụ ngầm bắn cấp tập vào đội hình đơn vị. Lực lượng ta không có công sự che chở vẫn bám địch đến bốn giờ sáng, chịu nhiều thương vong phải rút về căn cứ. Trận đánh đầu tiên không thành công. Tình hình càng căng thẳng hơn. Nhân dân trong ấp càng hoang mang. Trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn như vậy, đầu tháng 9 đơn vị nhận tin Bác Hồ - Cha già của dân tộc qua đời. Cơn mưa rừng như trút nước trong vùng căn cứ Bắc lộ 23. Cơn mưa lệ dâng trào khóe mắt từng cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn.

Bác Hồ ơi ! Chúng con cầm súng chiến đấu để dân có ruộng cày, đất nước không còn chia hai, để miền Nam đón Bác vào cho thỏa lòng mong đợi. Ước nguyện chưa tròn sao Bác vội ra đi ?

Lễ truy điệu của tiểu đoàn tổ chức trong căn cứ dưới cơn mưa dam không dứt. Gần trăm chiến sĩ tiểu đoàn với dăy băng tang đen trên ngực cúi đầu nhớ Bác trong cái buồn xé lòng của đất trời. Anh Sáu Thu, chính trị viên, thay mặt đơn vị hứa với Bác trong xúc động nghẹn ngào: Miền Nam không còn được đón Bác nhưng chúng cháu hứa chiến đấu, khó khăn không lùi để đạt được  ước nguyện cả đời Bác: Độc lập tự do cho dân tộc, thống nhất cho đất nước, ấm no hạnh phúc cho nhân dân. Trăm chiến sĩ một tấm lòng son sắt, nguyện biến đau thương mất mát này thành sức mạnh xông lên phía trước quyết phá tan ụ ngầm của quân Úc .

Đêm 2 1-9, 15 chiến sĩ chia làm 3 tổ lại lên đường do tiểu đoàn phó Tâm chỉ huy. Lần này đơn vị dùng cách đánh đặc công. Trinh sát cắt rào, vượt qua dãy mìn, dùng bộc phá phá rào và dưới sự yểm trợ của hỏa lực bộ binh xông lên phá ụ.

Cũng như lân đầu tiên, trước hỏa lực mạnh của địch, lại không đảm bảo yếu tố bí mật, đơn vị bị thương vong. Lại một bài học kinh nghiệm từ chính xương máu của chiến sĩ.

Trong lần rút kinh nghiệm cho thấy vẽ mặt chiến thuật, đơn vị chưa vận dụng đúng kỹ thuật đặc công, tuy bí mật tiếp cận mục tiêu nhưng lại "phơi áo" trước hoả lực địch. Những giờ phút khó khăn này Bác Hồ là tấm gương sáng để đơn vị học tập. Bác Hồ vừa mất. Suốt cuộc đời Bác gian khổ vất vả, hy sinh vì dân tộc để rồi làm nên sự nghiệp lớn. Đó chính là vì trong cái khó Người tìm được cái hay, và cốt cán là giữ được ý chí bại không nản, thắng không kiêu.

Đêm 28-9 đơn vị lại cử 5 tổ vào phá ụ ngầm. Bài học đánh cờ của Bác như in trong tâm trí anh em: " Lạc nước hai xe đành bỏ phí . Gặp thời một tốt cũng thành công ". Thời ờ đây chính là yếu tố bí mật và bất ngờ. Sương xuống lạnh, nhưng lòng anh em như lửa đốt Trinh sát cắt rào, nhẹ nhàng vượt qua dãy mìn. Các chiến sĩ bộ binh nằm ngoài để yểm trợ đường rút. Trinh sát vượt hàng rào thứ nhất, nhẹ nhàng vượt qua hàng rào thứ hai, bí mật đưa thủ pháo  vào các lỗ châu mai. "Ục", "Ục" những tiếng nổ âm vang lên trong ụ ngầm kín mít. Bọn địch không kịp có một phản ứng. Cả 4 ụ đều bị phá hủy gọn. Lực lượng rút êm với 14 khẩu súng tịch thu, các ụ khác không bán trả kịp. Thắng lợi rồi ! Còn niềm vui gì bằng. Khả năng lớn đã mở ra. Bọn địch canh giữ ụ rất hoang mang. Nhân dân Đất Đỏ mở đợt tuyên truyền hù dọa làm bọn địch càng sợ hơn. Chúng chỉ còn cách đối phó duy nhất là ban đêm không dám ngủ trong ụ ngầm. Với kinh nghiệm sẵn có, với ý chí tiến công, hàng đêm tiểu đoàn lại vào dùng đặc công tiếp tục phá ụ. Tháng 10-1969, 25 trên 36 ụ ngầm Đất Đỏ đã bị phá tan hoang. Nhân dân đi lại dễ dàng không bị kiểm soát. Bộ đội vào được ấp, lương thực lại từ trong dân ra được với cách mạng, phong trào cách mạng địa phương lại vươn lên.

Cuộc chiến đấu đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng còn dài. Tiểu đoàn 445 còn phải trải qua nhiều chặng đường gian lao và hy sinh. Nhưng chiến dịch phá ụ ngầm Đất Đỏ mùa thu năm 1969 mãi khắc sâu vào lòng chiến sĩ, vì trong từng trận chiến đấu có lý tưởng, sức mạnh ý chí của Bác ngấm vào từng hơi thở và máu thịt anh em.

T. Q. T

(*) Trần Quang Toại (bút danh khác)